موی زاید( هیرسوتیسم )


هیرسوتیسم ( پر مویی) چیست؟
   هیرسوتیسم در اصل یعنی  رویش زیاد موی بدن یا صورت؛ مخصوصا در خانومها؛ که یک الگوی مردانه دارد. همچنین در بعضی موارد هیرسوتیسم در مردان نیز روی می دهد، که به خاطر محدوده زیاد رویش موی نرمال در مردان تشخیصش در مردان خیلی سخت می باشد. تقریبا هیرسوتیسم در 10% از زنان جامعه ی غربی وجود دارد ولی در نژاد مدیترانه ای و و شرقی  شایعتر است. موهای زاید در صورت، شکم، سینه  ران ها در زنان مشکل نسبتا شایعی است. این مشکل معمولا بعد از بلوغ خود را نشان می دهد و علاوه بر ایجاد مشکلات زیبایی در فرد می تواند منجر به ایجاد مشکلات روحی و کاهش اعتماد به نفس و حتی مشکلات خانوادگی و زناشویی گردد.
هایپرتریکوزیس اصطلاح دیگری از پرمویی است که برای رویش بیش از حد مو که به صورت سراسری بدن را درگیر میکند استفاده میشود و وابسته به هورمون نمیباشد و از الگوی جنسی خاصی هم پیروی نمیکند. ما در این بروشور فقط در مورد هیرسوتیسم بحث میکنیم. 


آیا هیرسوتیسم ارثی است؟
     نه ارثی نیست؛ اگر چه در بعضی از موارد میتواند در یک خانواده دیده شود.


علت های هیرسوتیسم چه هستند؟
     گرچه غالبا تصور بر این است که اندروژن ها یا هورمون های مردانه منحصرا هورمون مردانه هستند ولی در حقیقت در هر دو جنس مرد و زن تولید می شوند، ولی معمولا در مردان مقدار بیشتری نسبت به زنان تولید میشوند. در بدن خانم ها مقادیر بسیار کمی هورمون مردانه تولید می شود و چنانچه سطح این هورمون بالاتر از حد طبیعی باشد هیرسوتیسم میتواند ایجاد  گردد. تستوسترون که نوعی هورمون مردانه موجود در گردش خون است در پوست توسط انزیمی به نام 5-آلفا ردوکتاز، به  هورمون قویتر یعنی دی هیدروتستوسترون تبدیل می شود. دی هیدروتستوسترون اندروژنی است که بر موهای نابالغ بدن و صورت اثر میگذارد و باعث بالغ شدن موهای این نواحی می شود. در برخی زنان آنزیم -آلفا ردوکتاز بیش از حد فعال است و  تنوع در سطح کارکرد آنزیم 5-آلفا ردوکتاز توجیه کننده ی این مسئله ست که چرا  برخی زنان باوجود اینکه سطح مشخص طبیعی  از هورمون تستوسترون  را در خون خود دارند ولی از لحاظ کلینیکی هیرسوتیسم دارند و  در شدت هیرسوتیسم نیز تفاوت های زیادی  با یکدیگردارند. گاهی مواقع سطح هورمون مردانه بالا نیست ولی هیرسوتیسم ایجاد می گردد که این حالت ناشی از افزایش حساسیت گیرنده‌های پوست آن نواحی، نسبت به تستوسترون است. درمان این گروه معمولا دشوار تر است..
   درصورتی که هیرسوتیسم ناشی از بالارفتن هورمون مردانه باشد معمولا علائم دیگری نیز در همراهی با موی زائد در زنان دیده می شود که این علائم عبارتند از: قاعدگی های با تاخیر ، نامنظم یا قطع شده، جوش‌های مقاوم به درمان، خشونت صدا، عقب رفتن خط رویش موهای سر، کاهش اندازه پستان‌ها یا بزرگ شدن کلیتوریس و کلفت شدن صدا.علل زمینه ساز هیرسوتیسم عبارتند از: مشکلات تخمدانی نظیر تخمدان پلی کیستیک، بیماری های غده فوق کلیوی یا هیپوفیر، اختلالات تیرویید، مصرف بعضی از داروها مثل فنی توئین یا قرص های پیشگیری از بارداری و هورمونی
هیرسوتیسم میتواند ارثی یا ژنتیکی باشد که معمولا درمان دشوارتری دارد..
موهای زائد در خانم ها از نظر شدت دارای درجات مختلفی است. زنی با هیرسوتیسم خفیف ممکن است علائم رویش موی تیره در روی لب فوقانی، چانه، اطراف پستان‌ها یا روی شکم داشته باشد. هیرسوتیسم پیشرفته تر منجر به رشد مو در پشت، شانه ها، جناغ سینه و بالای شکم می شود.
  خوشبختانه  در اکثریت بیماران، هیرسوتیسم با مشکلات پزشکی قابل توجه و مهمی همراهی ندارد. در بیشتر زنان همراه با افزایش سن رشد موی صورت و بدن شان نیز پیشرفت میکند، به ویژه بعد از دوره ی یایسگی. در واقع هیرسوتیسم به تنهایی اغلب بیانگر بیماری زمینه ای یا بدخیمی نیست  واغلب استرس روحی روانی ناشی از هیرسوتیسم بیماران را بیشتر از هر چیزی آزار میدهد.  بیماری تخمدان پلی کیستیک(PCOS) یا تخمدان تنبل یکی از علل شایع هیرسوتیسم میباشد. صرف نظر از بیماری تخمدان پلی کیستیک(PCOS)سایر بیماریهای  زمینه ای برای هیرسوتیسم بسیار نادر هستند. درموارد بسیار نادر هیرسوتیسم  میتواند ناشی از یک تومور ترشح کننده ی آندروژن ها باشد، در این موارد هیرسوتیسم در یک دوره خیلی کوتاه ظاهر میشود وبه سرعت پیشرفت مینماید.
  PCOS : متخصص پوست شما ممکن است بعضی از تست های هورمونی را درخواست کند و احتمالا یک سونوگرافی لگن را جهت بررسی تخمدان ها از نظر بیماری PCOS درخواست کند، یا در بعضی از شرایط شما را به متخصص غدد ارجاع دهد. در صورتی که موهای زائد و بی نظمی قاعدگی ها جدیداً و ناگهانی اتفاق افتاده ، ممکن است نیاز به بررسی در مورد مشکلات بالقوه خطرناکتری مانند تومور تخمدان‌ها، غدد فوق کلیوی یا هیپوفیز باشد..
هیرسوتیسم پیش از بلوغ  در دخترها و پسرها که به طور ناگهانی رخ می‌دهد حتما باید از نظر مشکلات زمینه ای بررسی گردد.
 
 چنانچه هیرسوتیسم شما با هریک از موارد زیر همراه باشد میتواند با علل زمینه ای مهم همراه باشد  و لازم است در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید: 
·       به سرعت پیشرفت کرده (در عرض یک یا دو سال) یا قبل از بلوغ ظاهر شده،
·       همراه با مشکلات قاعدگی باشد،
·       همراه با خصوصیات افزایش آندروژن باشد مثل نازک و کم پشت شدن موی سر، طاسی،  کلفت شدن صدا، جوش‌های مقاوم به درمان، خشونت صدا، عقب رفتن خط رویش موهای سر، کاهش اندازه پستان‌ها یا بزرگ شدن کلیتوریس .
·        همراه با چاقی یا دیابت و یا بیماری تیرویید باشد.


هیرسوتیسم چگونه درمان می شود؟
     در موارد نادری که علت هیرسوتیسم یک اختلال زمینه ای هورمونی است، درمان هیرسوتیسم همان درمان بیماری زمینه ای است.
درمان هیرسوتیسمی که هیچ علت زمینه ای ندارد یا همراه با تخمدان پلی کیستیک(PCOS) است به صورت زیر است :
 
مراقبت فردی(من چه کار هایی میتوانم انجام دهم) :                                                                                                                                                                                                                 
     اصلاح : تصور بعضی از افراد براین است  که اصلاح کردن باعث رویش موی بیشتر میشود، در حالی که این تصور نادرست و اشتباه است. هرچند ته ریشی که بدنبال رویش دوباره مو اتفاق میافتد ناخوشایند است واصلاح مکرر هم باعث تحریک پوست شما می شود.
  
 
 
 
 
 
         



·      موم روش موثری برای بعضی از افراد است ولی می تواند باعث تحریک پوست می شود و همچنین  در صورت باید با احتیاط استفاده شود. بعضی وقتها اسکار هم برجای میگذارد.هم  اصلاح  و هم  موم میتوانند باعث  فولیکولیت (التهاب فولیکول مو) شوند. 





·      واجبی  یا کرم های مو بر : به طور شیمیایی ساقه ( شفت) مو را حل میکند و به  این صورت ته ریش (زبری بعد اصلاح) هم بجای نمیگذارد، ولی ممکن است باعث تحریک پوست شود. قبل از استفاده از این کرم ها باید پوست خود را ازلحاظ حساسیت به این کرم ها تست کنید. همیشه از دستور العمل کارخانه ی سازنده جهت تست پوست و استفاده از آن پیروی کنید.
  • بلیچینگ ( کرم های سفید کننده ) : این کرم ها برای روشن کردن و کم رنگ کردن موهای تیره طراحی شده اند. این کرم های هم میتوانند باعث تحریک شوند و شاید برای پوست های گندمی و تیره مناسب نباشند.
درمان های فیزیکی :
·       الکترولیز: در این روش یک جریان الکتریکی با سوزن مخصوص از فولیکول مو عبورداده میشود. هدف از این کار از بین بردن دائمی ریشه مو است. الکترولیز یک روش تقریبا هزینه بر و زمان بر است. قبل از انجام الکترولیز از صلاحیت متصدی انجام دهنده مطمئن شوید وهمچنین از نو بودن و تمیزی (استریل بودن) سوزن ها اطمینان حاصل کنید. دستگاه ها و تجهیزات طراحی شده جهت استفاده در منزل أصلا پیشنهاد نمی شوند. اسکار( جای زخم) جزو عوارض این روش درمانی می باشد. این روش معمولا با پیشرفت لیزر ها معمولا در دسترس نیست و دیگر استفاده نمیشود.
·       لیزر: این روش اگرچه هزینه بردار است ولی موثرترین روش درمانی است و بسیاری از موارد موها را  به طور دایمی از بین میبرد. برای اطلاعات بیشتر در مورد لیزر به مقاله لیزر موی زاید مراجعه نمایید.
درمان های پزشکی :
·       کرم eflornithine : این کرم باعث کم کردن سرعت رشد مو می شود و جزو کرم های موبر نیست. اخیرا این کرم برای آن دسته از زنانی که روش های پزشکی دیگر را نمیتوانند استفاده کنند یا در موردشان اثر نداشته ، پیشنهاد می شود و مورد قبول است. این کرم روی پوست مالیده می شود تا جلوی رشد مو را بگیرد و اگر به طور منظم استفاده شود دو تا سه ماه زمان لازم دارد تا اثر کند. عوارض خفیفی دارد که شامل سوختن و احساس سوزش پوست و آکنه می باشد.البته اثر آن دایمی نیست و پس از قطع دارو مجددا موها بازگشت می کنند. متاسفانه این دارو در ایران موجود نیست.
·       کاهش وزن
·       ضد آندروژن ها : دکتر شما ممکن است برای بلوک کردن اثر آندروژن هایی که باعث هیرسوتیسم شده اند این دسته از دارو ها را برایتان نسخه کند . ضد آندروژن ها برای اثر گذاشتن 4-6 ماه زمان لازم دارند. بعد از این مدت رشد مو ها کاهش یافته و رفته رفته نازکتر و کم پشت تر میشوند و تنها مشکل اینجاست که بعد از قطع دارو تمایل به برگشتن به حالت اول دارند.
ضد آندروژن ها شامل:
·        ضدبارداری های خوراکی(OCP) : برخی از این داروها ممکن است کمک کننده باشند و بعضی از این قرص ها مخصوصا برای فعالیت در جهت ضد آندروژنی طراحی شده اند . لکه بینی (خونریزی در بین دوره های قاعدگی) ، دردناک شدن سینه ها، حالت تهوع و سردرد؛ عوارض این داروها مخصوصا در چند ماه اول هستند. قرص های OCP برای همه مناسب نیستند.
·        سیپروترون ( cyproteron) :   این دارو با دوز کم با ضدبارداری های خوراکی ترکیب شده است و برای زنان که هیرسوتیسم دارند کمک کننده میباشد.. دوز های بالای سیپروترون ( mg 200-50 برای هر دوره ی 10 روزه) را برای هیرسوتیسم های شدید می توان استفاده کرد. عوارضی شامل اضافه وزن، افسردگی، لخته شدن خون در وریدهای پا و کاهش میل جنسی گاهی ممکن است رخ دهد. باید در دوران حاملگی و شیردهی مصرف نشود و در حین مصرف از روشهای جلوگیری مطمئن استفاده کنید.
·        اسپیرنولاکتون : این دارو در ایالات متحده آمریکا نسبت به انگلستان بیشتر مصرف میشود. این دارو یک اثر ضد اندروژنی دارد همچنین باعث افزایش حجم ادار می شود به عبارت دیگر یکی از داروهای مدر(دیوریتیک) است. اسپیرنولاکتون (50-200 mg روزانه) به آرامی رشد بیش از حد مو را کاهش می دهد. عوارض شامل دردناک شدن سینه ها، قاعدگی های نامنظم می باشد. باید در دوران حاملگی و شیردهی مصرف نشود و در حین مصرف از روشهای جلوگیری مطمئن استفاده کنید.


·        فیناستراید : در دوز معیین (5mg) برای درمان بزرگ شدن پروستات استفاده میشود در حالی که در دوز های پایین تر(1mg) برای طاسی با الگوی مردانه به کار می رود. این دارو آنزیمی را که تستوسترون را به دهیدروتستوسترون تبدیل میکند،  بلوکه میکند. به نظر میرسد که به اندازه ی اسپیرنولاکتون موثر است ولی هنوز در انگلستان برای درمان هیرسوتیسم تاییدیه نگرفته است. باید در دوران حاملگی  و شیردهی مصرف نشود و در حین مصرف از روشهای جلوگیری مطمئن استفاده کنید.
نکته مهم: یکی از عوارض مهم همه ی دارو های ضد اندروژن تاثیر روی جنسیت جنین مذکر است به این صورت که برای جنین مذکر اگر در زمان حاملگی مصرف شوند، ممکن است اندام تناسلی جنین ناقص شود،  به همین دلیل است که تا زمانی که از یک روش ضد بارداری موثر استفاده نمی کنید نباید  این دسته از دارو ها  را  مصرف نمایید.

زمان انتشار: دوشنبه 25 اسفند 1393 (2 سال قبل)
تعداد بازدید: ۲۶۲۲